Strona główna

Wyszukiwarka

Licznik odwiedzin

Ilość odsłon 27162

Do pobrania

Polecamy lekturę najnowszych artykułów dr. Piotra Sadowskiego, które ukazały się w ostatnich dwóch numerach kwartalnika „Magura. Biuletyn Magurskiego Parku Narodowego”, poświęconych działaniom 1 Korpusu Kawalerii Gwardii gen. Baranowa podczas wschodniokarpackiej operacji zaczepnej w 1944 r.: „Kawaleria w górach. Działania wojenne w rejonie Krempnej i Polan we wrześniu 1944 roku” (tutaj część pierwsza, tutaj część druga).

Autor przedstawia nowy fakty dotyczące udziału kawalerzystów gwardzistów w tej zakończonej niepowodzeniem operacji wojsk 4 Frontu Ukraińskiego (1 Armia Gwardii i 18 Armia) oraz lewego skrzydła 1 Frontu Ukraińskiego (38 Armia) przeciwko Grupie Armijnej Heinrici. Podkreśla, że to żołnierze korpusu Baranowa – wbrew dotychczasowej wiedzy - jako pierwsi w Armii Czerwonej przekroczyli przedwojenną granicę polsko-czechosłowacką. Zimą i wiosną 1945 roku to właśnie te wojska sowieckie i niemieckie - lecz już bez wyżej wymienionej kawalerii - toczyły ze sobą zacięte zmagania na Śląsku Cieszyńskim i pobliskiej Słowacji.              

Pod tytułem „Strumień w latach 1918-1945” ukazała się kolejna książka Kol. Wojciecha Kiełkowskiego (twarda oprawa, 566 stron, 2109 przypisów). Prezentacja tej bardzo oczekiwanej pozycji odbyła się w niedzielę 4 lutego w Miejsko-Gminnym Ośrodku Kultury w Strumieniu.

 

strumien 1918 1945 baec9

27 stycznia, podczas obchodzonej w Oświęcimiu 73 rocznicy wyzwolenia przez Armię Czerwoną tamtejszego niemieckiego obozu koncentracyjnego, Fundacja Pobliskie Miejsca Pamięci Auschwitz-Birkenau zaprezentowała szczątki zestrzelonego sowieckiego dwusilnikowego bombowca typu Iljuszyn Ił-4 (więcej tutaj). Samolot z całą pewnością należał do jednostki Lotnictwa Dalekiego Zasięgu (ros. Awiacija Dalniego Diejstwija), które od grudnia 1944 r. przestało podlegać bezpośrednio Kwaterze Głównej Naczelnego Dowództwa,czyli J. Stalinowi, i zostało przemianowane na 18 Armię Lotniczą, podporządkowaną dowództwu Sił Powietrznych Armii Czerwonej.

W uzupełnieniu informacji na temat mł. sierż. gw. (kaprala gwardii) Grigorija Fiedorowicza (spotyka się także imię odojcowskie Fiodotowicz) Giewrika, zawartej w artykule „Krwawa Pruchna" w „Kalendarzu Cieszyńskim 2017”, który poległ w tej miejscowości 29 marca 1945 r. i pierwotnie został pochowany w rejonie tamtejszej stacji kolejowej (w 1952 r. jego ciało ekshumowano i przeniesiono na jeden z cmentarzy żołnierzy sowieckich w Bielsku-Białej), należy dodać, że jeszcze przed śmiercią, to jest 22 lutego 1945 r., został zgłoszony przez dowódcę 330 Drohobyckiego Odznaczonego Orderem Czerwonego Sztandaru Pułku Strzelców Gwardii do tytułu Bohatera Związku Sowieckiego (wniosek nagrodowy dla mł. sierż. gw. Grigorija F. Giewrika). Dekret Prezydium Rady Najwyższej ZSRS o przyznaniu mu tego wyróżnienia, Orderu Lenina i medalu Złotej Gwiazdy ukazał się już po jego śmierci, 29 czerwca 1945 r.

g. giewrik 1 8a8e2
 Mł. sierż. gw. Grigorij F. Giewrik (1925-1945). Fot. Wikipedia   
 

Po trwającej ponad 10 lat przerwie cieszyński Oddział Polskiego Towarzystwa Historycznego wznowił wydawanie „Pamiętnika Cieszyńskiego”. Wersją pierwotną czasopisma jest wersja on-line (spis treści TUTAJ). Tom 21 (całość do pobrania TUTAJ) zawiera między innymi artykuł „Działania Armii Czerwonej na Śląsku Cieszyńskim wiosną 1945 roku a kwestia powojennej przynależności państwowej Zaolzia” (do pobrania TUTAJ).

 

 

pc 2016 da4c6

 

Powyższy tekst jest próbą poszukiwania odpowiedzi na niestawiane wcześniej pytanie: dlaczego wojska sowieckie osiągnęły lewy brzeg Olzy dopiero 3 maja 1945 roku, dzień po upadku Berlina, chociaż działania bojowe na terenie Śląska Cieszyńskiego rozpoczęły pod Bielskiem już 28 stycznia, a zatem przebycie nieco ponad 30 km dzielących Bielsko od Cieszyna zajęło im aż 95 dni?
Poprzez analizę dokumentów z różnych szczebli dowodzenia wojsk 4 Frontu Ukraińskiego autor formułuje następującą hipotezę: wiosną 1945 roku dowództwo wojsk sowieckich celowo opóźniało natarcie znad Wisły w kierunku lewobrzeżnej części Śląska Cieszyńskiego, aby z rozwiązania polsko-czeskiego sporu o Zaolzie na sowieckich warunkach ZSRS mógł uzyskać jak największe korzyści polityczne. Sowieci zapewne kierowali się następującą logiką: dopóki trwa na Zaolziu hitlerowska okupacja, tak długo zorganizowana miejscowa polska ludność nie przywróci status quo sprzed 1 września 1939 r. Z kolei powrót Zaolzia - dzięki poparciu Stalina - w granice Czechosłowacji ułatwi jej władzom zaakceptowanie utraty Rusi Zakarpackiej na rzecz Związku Sowieckiego, co faktycznie nastąpiło oraz zwiększy poparcie czeskiego społeczeństwa dla całkowicie podporządkowanych Moskwie komunistów, których dopiero czekała walka o przejęcie pełni władzy.            



Występujące na tej stronie pewne symbole nazistowskie i komunistyczne nie służą propagowaniu żadnej z totalitarnych ideologii. Zamieszczono je jedynie w celu prezentacji kontekstu historycznego dramatycznych wydarzeń końcowego okresu II wojny światowej.

Źródła ilustracji: archiwum autorów, Wikipedia, Internet.


"Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie". Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach działania 413 "Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju" – mały projekt Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Strona internetowa przygotowana przez Gminną Bibliotekę Publiczną w Zebrzydowicach. Instytucja Zarządzająca Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Strona internetowa www.front1945.cieszyn.pl została zrealizowana w ramach operacji z zakresu małych projektów pn. "Rok 1945 na Śląsku Cieszyńskim. Odkrywamy nieznane fakty z historii II wojny światowej(książka, strona internetowa, konferencja)" w ramach działania 413 "Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.